غیبت مادرزادی دندان چیست؟

غیبت مادرزادی دندان، که اصطلاحا هیپودنشیا یا عدم وجود مادرزادی دندان (CMT) شناخته می شود، به شرایطی اشاره دارد که در آن چندین دندان به طور کامل در دهان کودک رشد نمی کنند. این یکی از شایع ترین ناهنجاری های رشدی در دندانپزشکی در نظر گرفته می شود، به طوری که حدود 20٪ از بزرگسالان کمبود مادرزادی دندان را تجربه می کنند و حداقل یک دندان را از دست می دهند و از این رو مداخله زودهنگام مهم است. در کودکان، عدم وجود مادرزادی دندان های شیری نسبتاً نادر است و تنها 0.5 تا 0.9 درصد موارد را تحت تأثیر قرار می دهد. کودکانی که دچار از دست دادن مادرزادی دندان هستند، احتمالاً فاقد دندان های دائمی در زیر لثه خود هستند.

انواع کمبود دندان ها

شامل سه نوع هستند:

۱- هایپودنشیا: به معنای فقدان بخشی از دندان ‌هاست.
۲- الیگودونشیا: به فقدان برخی از دندان ‌ها به دلیل مشکلات مادرزادی گفته می ‌شود.
۳- آنودنشیا: به معنای فقدان کامل دندان‌ هاست و به عنوان یکی از اختلالات ژنتیکی شناخته می ‌شود.

شایع ترین دندان های درگیر

دندان های عقل

شایع‌ترین دندان‌هایی که در از دست دادن دندان‌های مادرزادی درگیر می‌شوند، دندان‌های عقل هستند که فقدان آن‌ها شیوع کلی دندان‌های از دست رفته را از ۲۰ درصد به تقریباً ۵ درصد کاهش می‌دهد.

دندان های پرمولر دوم

دندان های پرمولر دوم که در جلوی دندان های آسیاب قرار دارند نیز ممکن است به دلیل عدم وجود مادرزادی یا کشیدن در حین درمان ارتودنسی دچار آسیب شوند. علاوه بر این، از دست دادن مادرزادی دندان ممکن است در نیش های فک بالا، که در مجاورت دندان های جلویی رشد می کنند، و دندان های ثنایای مرکزی پایین، دو دندان جلویی در فک پایین رخ دهد. 

درمان غیبت مادرزادی دندان

اگر مشکل مادرزادی دندان از دست رفته در دندان عقل خود دارید، باید بدانید که اکثر افراد به دلیل برداشتن دندان عقل خود نیازی به درمان ندارند. اگر دندان های ثنایای جانبی، دندان های پرمولر دوم یا دندان های دیگر کودک شما از دست رفته باشد، چندین گزینه درمانی وجود دارد.در صورت کمبود دندان مادرزادی، درمان ارتودنسی یک روش درمانی مناسب برای افراد با سن پایین است.

ارتودنسی

در این روش می توان دندانهای عقب را به سمت جلو آورد و فضای دندانهای قدامی را با به جلو آوردن دندانهای عقب بست که اگر شرایط بیمار همچنین اجازه ای را بدهد می بایست این روش درمانی انجام شود که به آن Space closure می گویند. این روش بهترین درمان است و در اکثر موارد ترجیح داده می شود که از این روش استفاده شود. زیرا فضای دندان خالی با دندانهای خود بیمار پر می شود و هیچ ایمپلنت و به عبارت دیگر جسم خارجی در دهان بیمار قرار نمی گیرد. در غیر این صورت می بایست به جای فضای دندانهای غایب ایمپلنت Implant قرار داد.

ایمپلنت

در اکثر موارد توافق برای بستن فضای غایب وجود دارد تا اینکه برای بیمار ایمپلنت Implant قرار داده شود ولیکن طرح درمان نهایی بایستی براساس شرایط بیمار، وجود و یا عدم وجود شلوغی دندانها، نمای نیمرخ بیمار، میزان بیرون زدگی دندانهای قدامی و تصاویر رادیوگرافی استوار باشد.این روش برای افراد زیر ۱۸ سال توصیه نمی شود.

بریج

یکی از بهترین گزینه ها برای درمان غیبت دندان مادرزادی، بریج است. بریج شامل سه تاج است که به هم وصل شده اند. دو دندان مجاور برای قرار گرفتن بریج برش داده می شوند، سپس بریج روی این دو دندان مجاور قرار می گیرد. بریج دارای یک دندان مصنوعی است که به دو دندان کناری متصل می شود و فضای خالی دندان دندان از دست رفته مادرزادی را پر می کند.

پروتزهای مصنوعی

پروتزها یا دندان های مصنوعی ابزارهای متحرکی هستند که فواصل ایجاد شده با هیپودنشیا را پر می کنند و به حرف زدن، جویدن غذا و ظاهر کمک می کنند. برخی افراد تا پایان عمر خود از پروتزهای مصنوعی استفاده می کنند اما برخی دیگر ترجیح می دهند تا زمانی که منتظر روش های دائمی تر مانند ایمپلنت های دندانی هستند ،از آنها به عنوان ابزارهای موقت استفاده کنند. 

عوارض غیبت مادرزادی دندان

از دست دادن مادرزادی دندان می تواند منجر به مشکلات مختلفی از جمله مشکلات در تغذیه، نگرانی در مورد ظاهر (به خصوص اگر دندان های جلو از بین رفته باشد)، افزایش خطر آسیب به دندان های اطراف، مشکلات گفتاری، ناهماهنگی سایر دندان ها، احتمال بیشتر بیماری لثه و پوسیدگی دندان ها شود. همچنین آتروفی استخوان فک بالقوه منجر به افتادگی صورت در طول زمان می شود. تحقیقات نشان داده اند که اختلالاتی مانند سندرم داون و دیسپلازی اکتودرمی ارتباط مستقیمی با غیبت دندان ‌های مادرزادی دارند.